Tojboshi ilon — zaharsiz ilon bo‘lib, u asosan Yaqin Sharq, Shimoliy Afrika va Markaziy Osiyoning quruq hamda yarim cho‘l hududlarida, jumladan O‘zbekiston janubida uchraydi. Uzunligi 120–180 sm gacha yetadi. Boshida yirik, yaltiroq tangachalar bo‘lib, ular toj yoki diadema ko‘rinishini eslatadi — shuning uchun “tojboshi” deb ataladi. Tanasining rangi sarg‘ish-qum tusda yoki kulrang-jigarrang bo‘lib, ustida to‘q dog‘lar va to‘lqinli chiziqlar bor — bu uni cho‘l muhitida yaxshi yashiradi. Quruq dashtlar, toshli va gil aralash yerlarda, ba’zan esa oazislar yaqinida uchraydi. Asosan bahor va yozda, tong va kechqurun faol bo‘ladi. Kemiruvchilar, kaltakesaklar, qushlar va tuxumlar bilan oziqlanadi. Tez harakatlanadi, xavf sezganda “shovqin” chiqarib, hujum qilgandek ko‘rinadi, ammo odam uchun xavfli emas. Qishda inlarga kirib qishlaydi. O‘zbekistonda kam uchraydi va cho‘l ekotizimining muhim qismi sifatida muhofaza qilinadi.
